પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી ૧૩ થી ૧૮ જૂન સુધી ફ્રાન્સ અને સ્લોવાકિયાની મુલાકાત લેશે. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત બનાવશે. અનેક કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. આ કરારોથી બધા ભાગીદાર દેશોને ફાયદો થશે. ચાલો આ તકનો લાભ લઈએ અને સમજીએ કે ભારત અને ફ્રાન્સ એકબીજા પાસેથી શું ખરીદે છે અને શું વેચે છે.
ભારત ફ્રાન્સ પાસેથી મોટી સંરક્ષણ ખરીદી કરે છે
ફ્રાન્સ ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ ભાગીદારોમાંનું એક છે. ભારતે ફ્રાન્સ પાસેથી રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદ્યા છે. મિરાજ-2000 પહેલાથી જ ભારતીય વાયુસેનાનો ભાગ રહી ચૂક્યું છે. સ્કોર્પિન-ક્લાસ સબમરીન પર સહયોગ પણ આ સંબંધનો એક ભાગ છે. વધુમાં, મિસાઇલો, એવિઓનિક્સ, એન્જિન ટેકનોલોજી, એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ્સ અને ગાઇડેડ હથિયારોના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વિસ્તર્યો છે. આ જ કારણ છે કે, જ્યારે પણ પીએમ મોદી ફ્રાન્સની મુલાકાત લે છે, ત્યારે સંરક્ષણ સોદાઓ વિશે ચર્ચાઓ તીવ્ર બને છે. જ્યારે ધ્યાન ઘણીવાર ફક્ત ફાઇટર જેટ પર જ રહે છે, ત્યારે વાસ્તવિક ચિત્ર ઘણું વ્યાપક છે. તેમાં એરોસ્પેસ ટેકનોલોજી, સંયુક્ત ઉત્પાદન, જાળવણી, સ્પેરપાર્ટ્સ અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
ભારત ફ્રાન્સને શું વેચે છે?
ભારત ફ્રાન્સને પણ ઘણી મહત્વપૂર્ણ વસ્તુઓ વેચે છે. વેપાર એકતરફી છે તેવી ધારણા ખોટી છે. ભારતથી ફ્રાન્સ જતા માલમાં ઉર્જા ઉત્પાદનો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, મશીનરી, ઇલેક્ટ્રિકલ સામાન, કાપડ અને અન્ય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.
નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માં ભારતમાંથી ફ્રાન્સ મોકલવામાં આવેલા મુખ્ય ઉત્પાદનો નીચે મુજબ હતા.
- ખનિજ ઇંધણ, ખનિજ તેલ અને તેમના ઉત્પાદનો
- મશીનરી અને યાંત્રિક સાધનો
- ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી અને સાધનો
- ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો
- તૈયાર વસ્ત્રો અને કાપડ
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ભારત ફ્રાન્સને તેલ સંબંધિત ઉત્પાદનો, દવાઓ, મશીનરી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કાપડ વેચે છે. વધુમાં, મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ભારત ફૂટવેર, સ્માર્ટફોન, ઘરેણાં, એરોસ્પેસ ભાગો અને રાસાયણિક ઉત્પાદનોની પણ નિકાસ કરે છે.
નવીનતમ આયાત-નિકાસ આંકડા
નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માટે જાહેરમાં ઉપલબ્ધ માલ વેપારના ડેટા અનુસાર, ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેનો વેપાર સતત વધ્યો છે.
કુલ દ્વિપક્ષીય વેપાર: $15 બિલિયનથી વધુ
ભારતની ફ્રાન્સમાં નિકાસ: $7.14 બિલિયન
ફ્રાન્સથી ભારતની આયાત: લગભગ $7.9 બિલિયન
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩માં કુલ દ્વિપક્ષીય વેપાર: $૧૩ બિલિયનથી વધુ
આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વેપાર એકદમ સંતુલિત છે. ભારતની નિકાસ પણ મજબૂત છે. આયાત વધારે છે, પરંતુ તફાવત નોંધપાત્ર નથી. આનો અર્થ એ છે કે ભારત-ફ્રાન્સ વેપાર ફક્ત ખરીદી પર આધારિત નથી.
