ભારત અને ઈરાન વચ્ચે સદીઓ જૂના વેપાર સંબંધો છે. યુએસ પ્રતિબંધો છતાં, વેપાર ચાલુ રહે છે. ભારત ઈરાન પાસેથી ક્રૂડ તેલ અને બદામ ખરીદે છે, જ્યારે બદલામાં દવાઓ, ચા, ચોખા અને ઘઉં જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની નિકાસ કરે છે. વધુમાં, ભારત મધ્ય એશિયા સુધી પહોંચ મેળવવા માટે ઈરાનના મહત્વપૂર્ણ ચાબહાર બંદરમાં રોકાણ કરી રહ્યું છે.
ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ફરી એકવાર તણાવ વધ્યો છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા ઈરાની લશ્કરી થાણાઓ પર તાજેતરના હુમલાઓ બાદ મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. ઈરાને પણ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તે આ સંઘર્ષનું પરિણામ નક્કી કરશે. આ વાતાવરણમાં, એક મુખ્ય પ્રશ્ન ઊભો થાય છે: આ સંઘર્ષની ભારત પર શું અસર પડશે અને તે બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને કેવી અસર કરી શકે છે.
હકીકતમાં, ભારત અને ઈરાનનો સંબંધ ફક્ત થોડા દાયકા જૂનો નથી; બલ્કે, બંને વચ્ચે સદીઓ જૂના વેપાર અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો છે. જ્યારે વિશ્વનું ધ્યાન હાલમાં રાજકીય તણાવ પર કેન્દ્રિત છે, ત્યારે વાસ્તવિકતા એ છે કે ઈરાન તેની ઘણી આવશ્યક જરૂરિયાતો માટે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે ભારત પર નિર્ભર છે. બંને દેશો વચ્ચેનો સંબંધ ફક્ત રાજદ્વારી સુધી મર્યાદિત નથી; તે સામાન્ય લોકોના જીવનમાં પણ સ્પષ્ટ છે, જેમાં તેમની ખાવાની આદતો, કપડાં અને જીવનશૈલીનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત ઈરાનને શું મોકલે છે?
ઈરાન લાંબા સમયથી ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાય કરે છે. યુએસ પ્રતિબંધો છતાં, ભારતે તેના વેપાર સંબંધોનો અંત લાવ્યો નથી. ઈરાનના સામાન્ય લોકો માટે દવાઓ, ચોખા, ઘઉં, ખાંડ અને સુતરાઉ કાપડની ભારતીય નિકાસ જરૂરી છે. ઈરાન બાસમતી ચોખાનો મુખ્ય ખરીદદાર રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, ચા, ખાંડ, દવાઓ, ઓટો પાર્ટ્સ અને કેટલીક એન્જિનિયરિંગ સામગ્રી પણ ભારતમાંથી ઈરાનમાં નિકાસ કરે છે.
