OPEC+નો મોટો નિર્ણય: 22 દેશોએ વધાર્યો ઓઇલ ક્વોટા, છતાં ભારતને પેટ્રોલ-ડીઝલમાં રાહત કેમ નહીં?
વિશ્વના તેલ બજારને અસર કરનારા મહત્વના નિર્ણયમાં OPEC+ (ઓપેક પ્લસ) દેશોએ જુલાઈ 2026થી રોજના 1.88 લાખ બેરલ તેલ ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય વિયેનામાં યોજાયેલી બેઠકમાં લેવાયો હતો, જેમાં સાઉદી અરેબિયા, રશિયા, ઇરાક, કુવૈત, કઝાકિસ્તાન, અલ્જીરિયા અને ઓમાન સહિતના દેશો સામેલ હતા. OPEC+માં કુલ 22 દેશો જોડાયેલા છે.
જોકે ઉત્પાદન વધારવાના નિર્ણય છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં કોઈ મોટો ઘટાડો થવાની શક્યતા નથી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ (Strait of Hormuz)માં અવરોધોને કારણે વાસ્તવિક સપ્લાય હજુ પણ પ્રભાવિત છે.
ભારત પર શું અસર પડશે?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતના આશરે 85 ટકા કાચા તેલ માટે આયાત પર નિર્ભર છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ ઊંચા રહેતા સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડે છે.
- પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી.
- દેશનું ઓઇલ આયાત બિલ ઊંચું રહેશે.
- કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD) પર દબાણ વધી શકે.
- ડોલરની માંગ વધતા રૂપિયા પર દબાણ આવી શકે.
- પરિવહન ખર્ચ ઊંચો રહેતાં મોંઘવારીમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી.
વધારેલા ક્વોટાનો ફાયદો કેમ નથી દેખાતો?
ઊર્જા વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે માત્ર કાગળ પર ઉત્પાદન વધારવાની જાહેરાત કરવાથી બજારમાં પૂરતું તેલ પહોંચતું નથી. હોર્મુઝ જળમાર્ગ હજુ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય સ્થિતિમાં નથી, જેના કારણે ઘણા દેશો વધારાનું ઉત્પાદન ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડી શકતા નથી. તેથી 1.88 લાખ બેરલનો વધારો હાલ “નીતિગત સંકેત” વધુ અને વાસ્તવિક સપ્લાય ઓછો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
OPEC+ની ચિંતા શું છે?
OPEC+ ધીમે-ધીમે અગાઉના સ્વૈચ્છિક ઉત્પાદન કાપને સમાપ્ત કરવા માંગે છે. પરંતુ જો ભવિષ્યમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો થઈ જાય તો બજારમાં એકાએક વધુ તેલ આવી શકે છે, જેના કારણે ઓવર-સપ્લાય અને ભાવમાં મોટો ઘટાડો પણ જોવા મળી શકે છે. આથી સંગઠન હાલ ખૂબ સાવચેતીપૂર્વક પગલાં લઈ રહ્યું છે.
નિષ્કર્ષ
OPEC+ દ્વારા ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય વૈશ્વિક બજારને સ્થિર કરવાનો પ્રયાસ છે, પરંતુ મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષ અને સપ્લાય સમસ્યાઓને કારણે તેની સીધી અસર ગ્રાહકો સુધી પહોંચતી નથી. તેથી નજીકના સમયમાં ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં કોઈ મોટી રાહત મળે તેવી શક્યતા હાલ દેખાતી નથી.
