કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે લોકસભા સ્પીકર સામેના અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને લોકશાહી માટે “દુઃખદ ફટકો” ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે સ્પીકરે નિષ્પક્ષ રહેવું જોઈએ, અને તેમની પ્રામાણિકતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવાથી વિશ્વભરમાં આપણી લોકશાહી વ્યવસ્થા પર શંકા ઉભી થાય છે. શાહે વિપક્ષને સંસદીય નિયમો અને શિષ્ટાચારનું પાલન કરવાની સલાહ આપી, ભાર મૂક્યો કે સ્પીકરની સ્થિતિ પક્ષીય રાજકારણથી ઉપર છે.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે સ્પીકર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ કોઈ સામાન્ય ઘટના નથી. લગભગ ચાર દાયકા પછી, લોકસભા સ્પીકર સામે ફરી એકવાર અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો છે. આ એક દુઃખદ ઘટના છે. સ્પીકર ગૃહના છે, કોઈ પક્ષના નહીં, અને બધા સભ્યોના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે જો શિસ્ત જાળવવામાં નહીં આવે, તો માઈક્રોફોન બંધ કરી દેવામાં આવશે. જ્યારે કોઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, ત્યારે સ્પીકરને તેમને ઠપકો આપવા અને હાંકી કાઢવાનો અધિકાર છે. અમિત શાહે કહ્યું, “ગૃહે દસ કલાકથી વધુ સમય સુધી ચર્ચા કરી છે. ૪૨ થી વધુ સાંસદોએ વાત કરી છે. હું આખા ગૃહને જણાવવા માંગુ છું કે જ્યારે સ્પીકરની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, ત્યારે બંને પક્ષોના નેતાઓ (ગૃહના નેતા અને વિપક્ષના નેતા) એ તેમને ખુરશી પર બેસાડવા માટે સાથે મળીને કામ કર્યું હતું, એટલે કે શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ બંનેએ તેમને ટેકો આપ્યો હતો.”
લોકસભા એ દેશના લોકશાહીની સૌથી મોટી પંચાયત છે.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે, સ્પીકરના નિર્ણય સાથે અસંમતિ સ્વીકાર્ય છે, પરંતુ વિપક્ષે સ્પીકરની પ્રામાણિકતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. લોકસભા દેશની સર્વોચ્ચ લોકશાહી સંસ્થા છે. વૈશ્વિક સ્તરે આપણી પ્રતિષ્ઠા છે. જ્યારે આ સંસ્થાના વડા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવે છે, ત્યારે તેમની પ્રામાણિકતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવે છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે આપણી લોકશાહી વ્યવસ્થા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આ વ્યક્તિઓ જ્યારે ચેમ્બરમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે તેમની સલામતીની ચિંતા કરે છે. સ્પીકરની સ્થિતિ પક્ષની રેખાઓથી આગળ વધે છે.
ગૃહ મેળો નથી, અહીંના નિયમો અનુસાર બોલવું પડે છે.
અમિત શાહે કહ્યું, “75 વર્ષથી, બંને ગૃહોએ લોકશાહીનો પાયો વધુ ઊંડો બનાવ્યો છે, પરંતુ વિપક્ષે આ અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. ગૃહ પરસ્પર વિશ્વાસ પર ચાલે છે. સ્પીકર શાસક અને વિપક્ષ બંને પક્ષોના રક્ષક છે. લોકસભાના કાર્ય માટે નિયમો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ગૃહ મેળા જેવું નથી; નિયમો અનુસાર બોલવું જોઈએ.”
નિયમોનું પાલન ન કરનારાઓને રોકવાની જવાબદારી સ્પીકરની છે.
તેમણે કહ્યું, “જ્યારે તમે ગૃહના નિયમોની અવગણના કરો છો, ત્યારે તમને રોકવા અને હાંકી કાઢવાની જવાબદારી સ્પીકરની છે. આ અધિકારો, આ નિયમો, અમારા સમયમાં બનાવવામાં આવ્યા ન હતા; તે નેહરુના સમયમાં છે. અહીં કોઈ વ્યક્તિ પોતાની મરજી મુજબ બોલી શકતું નથી. જ્યારે સ્પીકર નિર્ણય લે છે, ત્યારે શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ ભલે મંજૂર ન કરે, પરંતુ નિર્ણય પર શંકા કરી શકાતી નથી.”
અત્યાર સુધીમાં ત્રણ વખત અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પસાર થઈ ચૂક્યો છે.
શાહે કહ્યું, “અમારી રાજકીય કારકિર્દીમાં, અમે વિરોધ પક્ષમાં લાંબો સમય વિપક્ષમાં રહ્યા છીએ. અત્યાર સુધીમાં ત્રણ વખત અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યા છે. ભાજપ એક પણ લાવ્યું નથી. અમે ક્યારેય સ્પીકર સમક્ષ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા નથી. સ્પીકરની પ્રામાણિકતા પર શંકા ન કરવી જોઈએ. આપણે બધા સ્પીકરના મહત્વને જાણીએ છીએ. વ્યવસ્થા અને શિષ્ટાચાર જાળવવો એ સ્પીકર્સનું કામ છે. આ તેમની પ્રાથમિક ફરજ છે. કોઈપણ ઉભા થઈને કંઈ પણ બોલે તો તેને સહન કરવામાં આવશે નહીં. નિયમો અનુસાર બોલવું જોઈએ. જો કોઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે તો સ્પીકર્સને કોઈને પણ બેસાડવાનો અધિકાર છે.”
જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય તો સ્પીકરને આ અધિકાર છે
કોઈપણ સભ્ય જે બોલે છે તે સ્પીકર દ્વારા બોલે છે. સ્પીકર પાસે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ સભ્યોને ચેતવણી આપવા, નિયુક્ત કરવા અને સસ્પેન્ડ કરવાનો અધિકાર છે. ગંભીર અવ્યવસ્થાના કિસ્સામાં, તેમને ગૃહ સ્થગિત કરવાનો અધિકાર છે. મહિલા સાંસદો માટે વડા પ્રધાનની ખુરશી સુધી સામૂહિક કૂચ કરવી યોગ્ય નથી. એક સભ્યએ કહ્યું કે તેમના ભાષણો ટૂંકાવી દેવામાં આવે છે… સ્પીકર પાસે બિનસંસદીય શબ્દો દૂર કરવાનો અધિકાર છે.
